تشریح اهداف علمی کنفرانس بین المللی بحران کرونا

هم افزایی و انتقال تجارب بین المللی کشورها در حوزه مسئولیت های حقوقی و اخلاقی

عضو کمیته علمی کنفرانس بین‌المللی بحران کرونا و مسئولیت‌های حقوقی و اخلاقی با تشریح اهداف علمی این کنفرانس، دست یابی به تجارب مشترک حقوقی در سطح جهانی برای مبارزه با چالش های متعدد ناشی از شیوع ویروس کرونا را یکی از محورهای اساسی کنفرانس ارزیابی کرد.
۱۸ مرداد ۱۳۹۹ | ۱۶:۵۱ کد : ۳۷۱۳۰ اخبار کنفرانس
اشاره: متاسفانه آسیب های شیوع بحران جهان گیر کرونا تنها به بخش بهداشت و درمان و گسترش مرگ و میر ناشی از این ویروس ختم نمی شود و تبعات کوتاه مدت و درازمدتی در حوزه های مختلف دامن گیر زندگی ملت ها شده است. آسیب هایی که شناسایی، بررسی و حتی درمان آن نباید به روزهای آینده و به فرصت های بعدی موکول شود. بدون شک یکی از ابعاد مهمی که باید در آسیب زایی ویروس کووید-۱۹ متصور شد، ایجاد چالش ها و مشکلاتی است که باید از بعد حقوقی و اخلاقی شناسایی، بررسی و ارایه راهکار شود. کنفرانس بین‌المللی مجازی بحران کرونا و مسئولیت‌های حقوقی و اخلاقی مربوط به رعایت سلامت همگانی، از جمله گردهمای علمی است که برای ایجاد بستر بررسی و ارایه راهکار و هم افزایی صاحب نظران و دانشمندان حقوقی طراحی شده است و به دنبال اشتراک نظریه ها و تشریک مساعی برای مقابله و حل بحران ناشی از شیوع ویروس کرونا می باشد. از این رو برای تشریح و تبیین اهداف علمی و چگونگی فراهم سازی برای دست یابی به دستاوردهای مهم این کنفرانس، با حجت الاسلام آقای دکتر حسین هوشمند، عضو هیات علمی گروه حقوق و فقه اجتماعی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و عضو کمیته علمی کنفرانس گفتگو کرده ایم که تقدیم حضور می شود:
هم افزایی و انتقال تجارب بین المللی کشورها در حوزه مسئولیت های حقوقی و اخلاقی

1-    کمیته علمی کنفرانس دنبال چه هدف و دست یابی به چه ضرورتی بوده که چنین کنفرانسی را طراحی و ارایه کرده است؟
 سوال از آن جهت مهم است که بدانیم «حقوق» به عنوان یک رشته علمی چه هدفی را دنبال می کند؛ وظیفه رشته حقوق تنظیم و اصلاح روابط اجتماعی مردم به بهترین شکل آن است؛رفع مشکلات و چالش های ارتباطی مردم یکی از اهداف مهم رشته حقوق است. پس نقش حقوق در برگزاری چنین کنفرانسی کنترل و کاهش آسیب های مختلف فردی و اجتماعی در مقابل بیماری نوظهور و آسیب زایی مثل ویروس کروناست. واقعا این بیماری در همه زمینه ها برای مردم ایجاد مشکل کرده است از ارتباط های فردی، اجتماعی گرفته تا انواع فشارهای اقتصادی، ورشکستگی و بروز بیکاری در ابعاد ملی؛ این مشکلات از این سطح فراتر رفته و در سطح کلان بین المللی انواع چالش های حقوقی و اخلاقی ناشی از شیوع ویروس کرونا رخ داده که نیاز به تبیین و بررسی حقوقی به همراه و با توجه به مبانی اخلاقی دارد. البته در این میان ابعاد اخلاقی به عنوان یکی از منابع زیرساختی حقوقی می تواند پاسخگوی چالش های حقوقی افراد در زمینه های مختلف باشد. با این توضیح مختصر دیگر باید اهمیت و نقش کلیدی اهداف و برنامه های کنفرانس بین المللی بحران کرونا و مسئولیت های حقوقی و اخلاقی مربوط به رعایت سلامت همگانی کاملا روشن شده باشد.

2- همانطور که می دانید گستردگی و میزان آسیب زایی ویروس کرونا به حدی است که بسیاری از معادلات بین المللی را به هم ریخته و از طرفی به دلیل اینکه این بیماری نوپدید است بسیاری از کشورها توانایی شناخت و بررسی آسیب های حتی ابتدایی را ندارند. در این شرایط آیا می توان از منظر حقوقی و اخلاقی چالش های بیماری کرونا را بررسی کرد؟
بله قبول دارم که نوظهوری ویروس کرونا چالش های متنوع و متعددی را به بشریت تحمیل کرده و انسان امروز را سردرگم کرده است. اما این بدان معنا نیست که فقه و حقوق اسلامی اصول، قواعد و روالی را برای انطباق با ابعاد نو ظهور این ویروس منحوس نداشته باشد. اسلام دینی است که درباره مسائل مبتلا به و جاری افراد پاسخگو است. وظیفه یک فقیه و حقوقدان دینی این است که زمینه انطباق میان مسائل نوظهور و مستحدثه و قوانین متعالی فقهی و حقوقی را فراهم کند. بالاخره ظهور کرونا انسان را درگیر و زمین گیر جزئیاتی کرده است که لازم است یک دانشمند فقه و حقوق اسلامی پاسخ مناسبی برای رفع چالش های زندگی مردم داشته باشد.اندیشمندان باید با دستاوردهای علمی و پژوهشی خود قانون گذاران و سیاستمداران را در زمینه رفع و رجوع مشکلات ناشی از کرونا کمک کنند.
البته باید قبول کرد که بسیاری از کشورها به دلیل همین نوظهوری و نوپدیدی این ویروس هنوز در مورد مشکلات فردی و اجتماعی حاصل از آن تعیین تکلیف نکرده و برنامه ای ندارند و بعضا در سردرگمی به سر می برند. این وظیفه فقه و حقوق است که اعلام کند؛ آگاه سازی کند که نهادهای معتبر بین المللی وارد عمل شوند و به کشورها راهکارهای بشردوستانه وانسانی مبارزه با شیوع کرونا را نشان دهند و به آنها کمک کنند.
در این کنفرانس ما قصد داریم ظرفیت ها و توانمندی ها و حتی رسالت و وظیفه های سازمان های بین المللی مانند سازمان ملل و شورای امنیت را در مقابله و مبارزه با شیوع گسترده با ویروس کرونا بررسی کنیم.
از طرفی بررسی و جمع آوری دستاوردهای اندیشمندان علم حقوق سایر کشورها می تواند به انتقال و تبادل مشترک و دو طرفه تجارب و دستاوردها بین کشورها کمک کند. خوشبختانه کشور ما نیز به عنوان یک نمونه موفق در مدیریت بحران شیوع کرونا تجاربی دارد که می تواند از طریق برگزاری سمینار و کنفرانس ها به سایر کشورها انتقال دهد. با این نوع رویکرد ضرورت و اهمیت بعد بین المللی کنفرانس بیش از پیش مشخص می شود.


3- به نظر شما در این جهان به هم ریخته اخلاقی و اجتماعی که ملت ها حرفی در مقابل انواع آسیب های ویروس کرونا ندارند می توان به یک زبان مشترک بین المللی حقوقی برای حل مسائل ویروس کرونا دست یابیم؟

دست یابی به یک زبان مشترک بین المللی برای مقابله با آسیب های ویروس کرونا در عین اینکه امری واجب و اجتناب ناپذیر است اما به دلیل رویکردها و سیاست های متفاوت کشورها دشوار شده است. در دنیای امروز یکی از دلایل مختلف اختلاف ها و جنگ ها نبود زبان مشترک بین المللی است. اگر مثلا کشوری مانند ایران اسلامی درگیر این همه فشار و تحریم است به این دلیل است که کشورهای سلطه گر تن به یک زبان مشترک بین المللی برای گفتگو و مفاهمه نمی دهند و دنبال منافع خودخواهانه خود هستند. از طرفی ایران اسلامی چون برخوردار از پشتوانه غنی فرهنگ ایرانی – اسلامی است و از لحاظ فقه و حقوق میراث گرانبهایی دارد نمی تواند در دست یابی به یک زبان مشترک بین المللی برای حل و فصل آسیب های فردی، اجتماعی و اخلاقی ناشی از بروز بحران ویروس کرونا سکوت کند و اندیشمندان و صاحبان ایده را به میدان گفتگو و ارایه راهکار فراخوانی نکند. حال دستاوردها و موفقیت های برگزاری چنین کنفرانس هایی تا چه حد می تواند باشد، بحث دیگری است.

4- با توجه به اینکه کنفرانس رویکرد بین المللی دارد، آیا لازم است توجه به جنبه اجتماعی و عمومی کنفرانس بیشتر شود. چرا که به نظر می رسد محور اصلی این کنفرانس مباحث اخلاقی است؟
در خصوص این بحث که در عنوان کنفرانس به بعد اجتماعی و جامعه توجه نشده است باید بگویم این حرف از آن جهت دقیق و درست نیست که بدانیم رشته «حقوق» یک پدیده اجتماعی است و همانطور که در بخش اول مصاحبه توضیح دادم ناظر به تنظیم روابط اجتماعی ملت هاست. یعنی حقوق ذاتا حاوی مسائل اجتماعی و تنظیم کننده ارتباط اجتماعی مردم است. در خصوص اینکه در عنوان این کنفرانس عنوان « اخلاق» در کنار مسئولیت حقوقی آمده است از دو بعد قابل بررسی و اهمیت است. متاسفانه در بحران شیوع ویروس کرونا شاهد واکنش های متفاوت کشورها هستیم؛ برخی فقط به دنبال ریشه کنی و دست یابی به نتیجه هستند برای همین به رعایت اصول اخلاقی برای دفع و درمان بیماری توجهی ندارند؛ به طور مثال بارها شنیدیم که برخی از کشورها به دلیل ازدحام بیماران در بیمارستان ها، در اقدامی گزینشی از پذیرش بیماران سالخورده و از کار افتاده خودداری می کردند. در حالی که در کشوری که پایبند به مسائل اخلاقی است این نوع برخورد انسانی و جوانمردانه نیست؛ چرا که قرار نیست به انسان نگاه ابزاری و منفعت طلبانه داشته باشیم. با توجه به این نوع مباحث، توجه به اخلاق مداری در اجرای پروتکل های حقوقی مقابله با آسیب های ناشی از کرونا کاملا و وجوبا ضرورت دارد.
بعد دیگری که ارتباط و همراهی اخلاق با حقوق را ضرورت می بخشد، همانی است که قبلا به آن اشاره کردم؛ از نظر ما اخلاق منبع و زیرساخت حقوق محسوب می شود. یعنی ما نمی توانیم برای احقاق یک حق خارج از اصول و قواعد اخلاقی عمل کنیم. در قانون مدنی ماده 575 قانونگذار قراردادی را که خلاف اخلاق حسنه تنظیم شده باشد را لازم الاجرا نمی داند. در کل رعایت اصول اخلاقی در قانون ما اثرگذار و مهم است و ما نباید و نمی توانیم ارزش¬های اخلاقی در رفع و رجوع حقوقی مسائل بیماری کرونا را نادیده بگیریم.

5- آیا در برگزاری این کنفرانس بین المللی به دنبال اهداف ایدئولوژیک و نشان دادن برتری دیدگاه فقه و حقوق اسلامی به سایر دیدگاه های حقوقی در مواجهه با بیماری کرونا هم هستید؟
البته این دیدگاه را که مطرح می کنم نظر شخصی خودم است. ولی فکر کنم سایر اعضای کمیته علمی و برگزارکنندگان کنفرانس به دنبال تحمیل ایده های ایدئولوژیک و نشان دادن برتری چیزی و یا کسی نسبت به دیگر ایده ها و نظریه ها نیستند. برای ما مهم این است که ابعاد حقوقی آسیب های ناشی از بیماری کرونا در سطح ملی و بین المللی به نحو احسن بررسی و راهکار ارایه شود. البته تاریخ گواه است که تراث غنی فقهی ما برای بیماری ها و بحران های فراگیر از زعم و دیدگاه یک فقیه آگاه و جامع الاطراف چاره اندیشی کرده است. به طور مثال زمانی که کشور ما گرفتار بیماری های فراگیری مانند طاعون و وبا بود فقها و علمای دینی نقش موثر و بی بدیل در مهار و کنترل آسیب های مهلک این بیماری ها در زمان خود داشته اند.
ولی همانطور که تاکید دارم، هدف این کنفرانس یادآوری و تبیین این نوع دیدگاه نیست و ما اتفاقا دنبال این هستیم که تجارب و دستاوردهای کشورهای مختلف حتی غیر اسلامی در زمینه حقوقی برای کنترل و مهار آسیب های ناشی از شیوع ویروس کرونا به اشتراک گذاشته شود و بهترین راهکار دیده و حمایت شود. اصلا فقه اسلامی خودش به ما می گوید که هر نظر و طرحی که مبتنی بر عقل است باید پذیرفته و بررسی و در صورت لزوم جاری شود.

 6- به عنوان یک صاحب نظر و عضو کمیته علمی کنفرانس چه انتظاری برای هرچه بهتر شدن کنفرانس دارید؟
بنده به عنوان یک عضو کمیته علمی واقعا به دنبال مشارکت و حضور گسترده اندیشمندان و صاحب نظران در سطح ملی و بین المللی در این کنفرانس هستم. چون واقعا احساس می کنم که باید چالش های حقوقی متعدد و متنوعی که حاصل شیوع این ویروس است شناسایی، بررسی و راهکار ارایه شود. از طرفی معتقدم وظیفه رشته حقوق و حقوقدان های کشورهاست که نیازها و مشکلات جاری مردم را به صورت روزآمد پاسخگو باشند. بنابراین لازم است همه صاحب نظران و دلسوزان این عرصه به مساله ورود جدی کنند و مطالب عمیق، علمی و دقیق را به دبیرخانه کنفرانس ارسال کرده تا کیفیت مقالات در سطح جهانی باشد و به حل مسائل مختلف حقوقی کمک کند.

 


نظر شما :